Thượng Nghị Viện và Hạ Nghị Viện

Vì sao quốc hội Việt Nam Cộng Hòa chia ra làm Hạ Nghị Viện và Thượng Nghị Viên?

Trong cuộc bầu cử năm 1967, quốc hội Việt Nam Cộng Hòa có hai viện: Hạ Nghị Viện và Thượng Nghị Viện. Người được dân bầu vào Hạ Nghị Viện thì kêu là "dân biểu". Người được dân bầu vào Thượng Nghị Viện thì kêu là "nghị sĩ". Sở dĩ phải chia ra hai viện quốc hội là vì Hạ Nghị Viện là nơi phản ánh ý nguyện của người dân tại các địa phương, còn Thượng Nghị Viện là nơi xét sự việc ở tầm mức quốc gia.

 

Vì thế Hạ Nghị Viện bầu theo đơn vị bầu cử nhỏ, ít cử tri. Ở Sài Gòn thì các đơn vị bầu cử là các quận, còn ở các tỉnh thì đơn vị bầu cử là tỉnh. Còn Thượng Nghị Viện thì bầu trên toàn quốc, toàn bộ miền Nam đều chọn các ứng cử viên của toàn quốc và chỉ có một khu vực bầu cử duy nhất là toàn quốc. Trong khi đó, bầu Hạ Nghị Viện thì chọn ứng cử viên của một quận hay một tỉnh mà thôi. Dân biểu đại diện một quận hay một tỉnh thì nắm rõ nguyện vọng của người dân của quận hay tỉnh đã bầu cho mình. Còn ở Thượng Nghị Viện, các nghị sĩ do người dân toàn quốc bầu lên nên không bị chi phối bởi cử tri của một địa phương, một quận hay một tỉnh nên họ có cái nhìn theo lợi ích toàn quốc gia chứ không theo lợi ích của một quận hay một tỉnh.

Một đạo luật phải được cả hai viện là Hạ Nghị Viện và Thượng Nghị Viện thông qua. Nghĩa là đạo luật đó được các dân biểu xem xét theo lợi ích của địa phương đã bầu lên họ ở Hạ Viện, rồi khi lên Thượng Nghị Viện đạo luật đó sẽ được nhìn theo lợi ích của toàn quốc gia chứ không theo một địa phương nào . Việc lập ra hai viện quốc hội, Hạ Nghị Viện và Thượng Nghị Viện, là để luật lâm ra được cân bằng với lợi ích của cả địa phương lẫn lợi ích của quốc gia.

Hình chụp quang cảnh ứng cử viên ra trình bày lập trường của mình với cử tri ở quảng trường trước nhà hát lớn hiện nay năm 1967. Vào thời này, ở Trung Quốc còn Cách Mạng Văn Hóa các phe trong đảng cộng sản đấu đá nhau, vu cho nhau là hữu khuynh rồi xử bắn làm hàng chục triệu người chết. Ở Liên Xô thì Breznev lên nắm quyền nhờ biết cách gài người vào các vị trí then chốt trong đảng, trong chính quyền. Một thiểu số tranh giành, chia chác quyền lực với nhau. Còn ở miền Bắc thì nhóm “xét lại” bị bỏ tù vì dám có tư tưởng khác với người cầm quyền.

 

Minh Đức

2026.04.20