Những yếu tố nào khiến Singapore phát triển nhanh hơn các quốc gia Đông Nam Á khác?
Singapore đã từ một hòn đảo nghèo nàn bị tách khỏi Malaysia năm 1965 trở thành nền kinh tế cạnh tranh nhất thế giới chỉ trong một thế hệ. Đó không phải là một yếu tố đơn lẻ — mà là một hệ thống được xây dựng trên nền tảng vị trí địa lý thuận lợi.
Dưới đây là những yếu tố cốt lõi mà các nhà kinh tế chỉ ra:
1. Vị trí địa lý được biến thành lợi thế, chứ không phải là yếu tố phụ thuộc
Singapore nằm trên eo biển Malacca, nơi xử lý khoảng 40% thương mại hàng hải thế giới.
Nhiều quốc gia ASEAN khác cũng có đường bờ biển chiến lược. Sự khác biệt là Singapore đã thu hút các tàu thuyền đến đây bằng cách tạo ra môi trường kinh doanh tốt. Kiểm soát thương mại là hệ quả của chính sách, chứ không phải là nguyên nhân.
Người Anh chọn Singapore làm chỗ cho tàu Anh mua trà từ Trung Quốc đem về Anh có bến cảng để nghỉ ở giữa đường. Muốn biến một đảo nhỏ làm nơi có sinh hoạt đông đúc để cung cấp dịch vụ cho tàu Anh khi cập bến, người Anh không đánh thuế những người từ nước khác đến buôn bán. Nhờ vậy nhiều người từ Mã Lai, Indonesia đến Singapore làm ăn. Ông Lý Quang Diệu tiếp tục chính sách đánh thuế thấp thu hút doanh nhân của người Anh. Địa thế nằm giữa đường giao thông biển khiến người Anh chọn Singapore được chính quyền biến Singapore trở thành cảng trung chuyển ở Á Châu đem lại tiền bạc cho Singapore.
2. Một chính phủ hiệu quả, trung thực và ổn định
Đây là ba yếu tố chính được xác định: vị trí chiến lược, chính sách thân thiện với đầu tư nước ngoài và một chính phủ hiệu quả và trung thực — và lập luận rằng yếu tố cuối cùng mới là lợi thế cạnh tranh thực sự. Những điều đó được thể hiện trên thực tế sau năm 1965 dưới thời Lee Kuan Yew:
• Pháp luật rõ ràng, an toàn và hiệu quả — mọi người có thể tin tưởng vào luật pháp mà làm ăn, xử án đáng tin cậy và được thực thi mọi lúc. Các nhà đầu tư ngại rủi ro, họ không thích các quy tắc không rõ ràng hoặc luật lệ liên tục thay đổi. Singapore có luật lệ nghiêm minh, thường được xếp vào hàng đầu ở Á Châu về việc xét xử đúng nguyên tắc pháp lý.
• Ổn định chính trị: Các tài liệu cho thấy tăng trưởng ít liên quan đến dân chủ so với chế độ độc tài và liên quan nhiều hơn đến sự ổn định. Singapore đã duy trì sự liên tục kể từ năm 1969.
• Không khoan nhượng với tham nhũng: Thành lập Cục Điều tra Tham nhũng (CPIB) với quyền lực thực sự có thể trừng phạt viên chức ở cấp cao nhất. Mức lương công chức cao để giảm cám dỗ, tuyển dụng dựa trên năng lực.
Luật pháp là dây cương để người cầm quyền lèo lái cỗ xe quốc gia, xã hội đi theo đúng hướng của đường lối, chính sách mà mình đề ra. Luật pháp càng nghiêm minh thì càng có thể thực hiện đúng đường lối, chính sách đề ra.
3. Chính sách mở cửa triệt để đối với vốn và bí quyết nước ngoài
Thay vì chủ nghĩa bảo hộ hay các dự án xe hơi quốc gia gây tổn hại cho các nước láng giềng như Malaysia và Indonesia vào những năm 1980, Singapore đã làm điều ngược lại:
• Không áp thuế đối với hầu hết hàng hóa, thủ tục thành lập công ty dễ dàng
• Hội đồng Phát triển Kinh tế (EDB) tích cực thu hút các tập đoàn đa quốc gia bằng các ưu đãi thuế, khu công nghiệp và cấp phép một cửa
• Cho phép sở hữu 100% vốn nước ngoài trong khi các nước láng giềng yêu cầu liên doanh địa phương. Điều này đã biến Singapore thành trung tâm thương mại và tài chính của Đông Nam Á ngay cả khi không có vùng hậu phương.
4. Thể chế quan trọng hơn tài nguyên thiên nhiên
Như các công trình nghiên cứu của Acemoglu, Johnson và Robinson - những người đoạt giải Nobel - đã chỉ ra: các thể chế toàn diện, được quản trị tốt quan trọng hơn tài nguyên. Singapore là minh chứng điển hình.
Ví dụ:
• Nhà ở: 80% người Singapore sống trong các căn hộ HDB công cộng mà họ sở hữu, tạo ra sự ổn định xã hội và giàu có.
• Tiết kiệm: Quỹ Dự phòng Trung ương buộc người dân phải tiết kiệm cho nhà ở, chăm sóc sức khỏe, hưu trí - tạo ra vốn trong nước mà không cần nợ nước ngoài.
• Chủ nghĩa tư bản nhà nước thực dụng: Các công ty liên kết với chính phủ như Temasek và GIC đầu tư vì mục đích thương mại, chứ không phải để chính phủ hỗ trợ những doanh nghiệp thua lỗ. Công ty nhà nước lập ra để kiếm lời và phải hoạt động theo qui luật kinh tế thị trường. Công ty nào không có lời thì bị giải tán.
5. “Cái mũi” — giáo dục
Phân tích của EHL gọi giáo dục là “cái mũi” giúp con ngựa Singapore hơn được các con ngựa nước khác với khoảng cách một cái mũi khi vượt qua lằn ranh chiến thắng.
Ai đứng đầu trong PISA? Singapore! “Cái mũi” của Singapore chính là hệ thống giáo dục.
Tại sao điều này lại quan trọng gấp đôi:
• Lao động có kỹ năng cao hơn = năng suất biên cao hơn
• Ngoại tác tích cực — một người được giáo dục tạo ra các doanh nghiệp và việc làm mang lại lợi ích cho những người khác không phải trả tiền cho nền giáo dục đó
Singapore tuyển dụng giáo viên từ 5% sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhất, đào tạo tập trung cao độ và nghề dạy học có uy tín cao. Singapore thể hiện thái độ kính trọng thày dạy học:
Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy
Kết quả: xếp hạng thứ 3 trong Chỉ số Cạnh tranh Tài năng Toàn cầu trong khi các nước láng giềng vẫn dựa vào lao động làm các công việc không cần óc sáng tạo, chỉ do làm quen tay rồi cứ thế làm mãi.
6. Quy mô là nước nhỏ trở thành một lợi thế, không phải là một nhược điểm
Quy mô nhỏ buộc Singapore phải tuân thủ kỷ luật:
• Không có thị trường nội địa để dựa vào — phải cạnh tranh toàn cầu ngay từ đầu
• Chính sách ban ra có thể được thực hiện nhanh chóng trên toàn đảo
• Buộc phải dịch chuyển lên chuỗi giá trị cứ sau 10 năm: ngành thâm dụng lao động những năm 1960 -> điện tử những năm 1970 -> tài chính & hóa dầu những năm 1980 -> công nghệ sinh học, chất bán dẫn, tài sản tư nhân ngày nay
7. Văn hóa lập kế hoạch dài hạn
Không giống như các chu kỳ bầu cử trừng phạt việc chi tiêu dài hạn ở những nơi khác, Singapore lập kế hoạch trong vòng 25-50 năm:
• Sân bay Changi, cảng PSA, cải tạo đất, quy hoạch đô thị
• Tiếng Anh là ngôn ngữ làm việc + tiếng mẹ đẻ — giúp Singapore ngay lập tức tương thích với các tập đoàn đa quốc gia của Mỹ/Anh trong khi vẫn bảo tồn bản sắc dân tộc
• Liên tục tái đầu tư thặng dư ngân sách vào nghiên cứu và phát triển và cơ sở hạ tầng
Tóm lại:
Các nước ASEAN khác cũng giống Singapore ở chỗ có đầu tư nước ngoài và có vị trí địa lý thuận lợi. Điều họ không bắt chước được Singapore là sự kết hợp giữa quản trị ổn định, không tham nhũng, năng lực chuyên môn cao + tiết kiệm bắt buộc + nguồn nhân lực đẳng cấp thế giới. Gói thể chế đó đã biến yếu tố địa lý thành đòn bẩy đưa đến phát triển nhanh.
No comments:
Post a Comment