Tân nhạc Việt Nam sau di cư và trước di tản

Người Việt lãng mạn của chúng ta thường bị giằng xé với hai giấc mơ tương phản.

Sống tại vùng chật hẹp với giang hồ sông nước là sự cách trở, chúng ta mơ chân trời xa lạ “như lũ chim quyết tung trời mây”… Và dù có gặp “biển hồ mênh mông không nơi ngừng cánh tránh gió táp,” chúng ta vẫn “thề quyết ra đi từ đây.” Nhạc sĩ Lâm Tuyền ghi lại cho tiềm thức chung cái giấc mơ đó.

Suối Nguồn Tân Nhạc: Khuynh hướng tình cảm thời phôi thai

Đoàn Chuẩn và Từ Linh

Ngay từ đây, ta đã có thể nói rằng thể tài lớn nhất, gây cảm hứng sáng tác cho đông đảo các nghệ sĩ chính là tình yêu. Trong một phần sau, ta sẽ đặc biệt tìm hiểu về năm tác giả tiêu biểu nhất cho xu hướng này…

Ngoài những tác phẩm ngợi ca tình yêu, nếu tân nhạc là nguồn hứng mới của nghệ sĩ trong bộ môn âm nhạc, thì trong nguồn cảm hứng chung đó, ta có thể phân biệt được chín thể tài được nhiều nhạc sĩ cùng khai thác một cách tự phát, mà Quỳnh Giao xin giới thiệu qua các ca khúc tiêu biểu nhất của họ, như một lời ghi ơn đối với nghệ sĩ sáng tác.

Suối Nguồn Tân Nhạc: Thời phân ly (1954-1965)

Thái Thanh, Hoài Bắc, Hoài Trung

Sau thời kỳ phát huy rực rỡ của tân nhạc Việt Nam từ 45 đến 54, thì kể từ 1954 trở đi, thời cuộc đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt âm nhạc. Hiệp Ðịnh Genève chia đôi đất nước vào năm 54 đã để lại một vết cắt đau thương trong các nguồn hứng sáng tác. Rồi chiến cuộc bùng nổ mạnh mẽ từ 65 đến 75 đã đưa tân nhạc lên chiến hào trong tiếng bom đạn của cả hai bên…

Chính CIA đã tung ra cuốn tiểu thuyết Doctor Zhivago

Đối với một số người dân miền Nam, cái tên Doctor Zhivago gợi lại cuốn phim được chiếu tại Sài Gòn và đầu thập niên 1970. Đó là thời phim Love Story, thời của phong trào nhạc trẻ, thời nhạc ngoại quốc lời Việt với bản Người Tình Lara, nhạc trong phim Doctor Zhivago, được đặt lời Việt, và bản nhạc "Biết dùng lời rất khó, để nói cho rõ, ôi biết nói gì, cuộc tình lớn quá", nhạc trong phim Love Story do Phạm Duy đặt lời Việt và cũng là thời Mùa Hè Đỏ Lửa, bao chàng trai xếp bút nghiên theo việc đao cung. Cuốn phim Doctor Zhivago được trình chiếu với lời bàn của báo chí rằng đây là cuốn phim làm theo cuốn tiểu thuyết Doctor Zhivago của tác giả Nga, cuốn tiểu thuyết bị chính quyền Liên Xô cấm phát hành. Tuy nhiên sau khi xem cuốn phim thì một số người thắc mắc rằng, đây là một chuyện tình mà thôi, thế thì nó chống Cộng ở chỗ nào mà bị cấm?

Đi tù giữa thời chiến vì âm nhạc

Đoàn Chuẩn thời trẻ

 Đó cũng là do phát xuất từ sự khác nhau trong quan niệm về con người. Người cộng sản muốn tạo ra một lớp người mới theo khuôn mẫu của đảng Cộng Sản đặt ra. Con người mới đó chỉ có tình yêu giai cấp mà không có tình yêu cá nhân