Cánh Tả Và Cánh Hữu

 

Hình vẽ Quốc Hội Pháp Assemblé Législative 1791 với phe tả ngồi bên trái và phe hữu ngồi bên phải

Đặc điểm của quan điểm chính trị cánh tả và cánh hữu

Báo chí thường nói đến đảng cánh tả, đảng cánh hữu. Như thế nào thì một đảng được xếp vào loại đảng cánh tả, như thế nào thì một đảng được xếp vào loại đảng cánh hữu? 

Sự chia ra cánh tả và cánh hữu bắt đầu từ quốc hội Pháp năm 1791. Đó là quốc hội được bầu ra sau cuộc Cách Mạng Pháp năm 1789. Thời đó còn vua Pháp. Phe chủ trương duy trì vua Pháp thì ngồi bên phải chủ tịch quốc hội nhìn từ dưới lên còn phe chủ trương cải cách, bỏ chế độ vua chúa thì ngồi bên trái. Do đó phe hữu, ngồi bên phải, là những người thuộc giới quí tộc, thuộc giới tăng lữ tức là những người thuộc giáo hội công giáo, những người giàu có. Đó là những người muốn giữ nguyên chế độ, không thay đổi để bảo vệ địa vị, quyền lợi của mình. Còn phe tả là những dân thường muốn giảm bớt uy quyền của vua để bảo vệ tài sản của mình, giảm bớt trở ngại cho công việc làm ăn, sinh sống của mình.

Đó là chế độ tư bản chưa ra đời. Bước qua thời tư bản thì cánh hữu bao gồm thêm những nhà tư bản còn cách hữu thêm vào giới công nhân . 

Chính trị cánh tả nhấn mạnh sự bình đẳng xã hội, tư tưởng tiến bộ và sự can thiệp của chính phủ để giải quyết bất bình đẳng. 

Chính trị cánh hữu ưu tiên giữ truyền thống, giữ trật tự phân cấp và muốn có nhiều quyền tự do cá nhân với sự can thiệp tối thiểu từ chính phủ. Phe cánh tả thường ủng hộ sự bình đẳng về của cải, trong khi phe cánh hữu tập trung vào bình đẳng về cơ hội, bảo vệ truyền thống và coi trách nhiệm thuộc về cá nhân.

Các đặc điểm chính của phe cánh tả

Về bình đẳng và công bằng xã hội: 

Phe tả tập trung vào việc giảm bớt sự chênh lệch trong xã hội và thúc đẩy gia tăng quyền lợi cho các nhóm thiểu số, cộng đồng LGBTQ+ cũng như bình đẳng nam nữ. Phe tả là những người thuộc tầng lớp trung lưu và thấp trong xã hội nên tranh đấu cho quyền lợi của mình, muốn giảm bớt sự chênh lệch trong xã hội, đòi hỏi quyền lợi cho các nhóm thiểu số. Phe hữu bao gồm những tôn giáo đang có uy tín cao. Tôn giáo chủ trương ngăn cấm phá thai, không chấp nhận chuyển giới. Còn những người chủ trương cho tự do phá thai, tự do chuyển giới thì thuộc về phe tả.

Về sự can thiệp của chính phủ: 

Phe tả ủng hộ vai trò tích cực của chính phủ trong nền kinh tế nhằm cung cấp phúc lợi xã hội, dịch vụ công và quản lý các ngành công nghiệp. Nghĩa là chính phủ đóng vai trò trong việc điều chỉnh lại xã hội cho công bằng, hợp lý hơn.

Về thay đổi để tiến bộ: 

Phe tả sẵn sàng từ bỏ các truyền thống cũ để ủng hộ cải cách xã hội và sự tiến bộ.

Về kinh tế: 

Phe tả thường kêu gọi đánh thuế cao hơn đối với người giàu để chính phủ có tiền tài trợ cho các chương trình xã hội và giảm bất bình đẳng về tài sản. Những người theo chủ nghĩa xã hội quan niệm là sản phẩm làn ra là do công sức của cả xã hội chứ không phải là công riêng của nhà tư bản vì vậy họ cho là cần chia đều của cải. Do đó có sự đòi hỏi đánh thuế nặng người giàu rồi dùng tiền đó mà trợ cấp cho người nghèo.

Về chủ nghĩa quốc tế: 

Phe tả thường đề cao hợp tác toàn cầu hơn là bảo vệ các lợi ích quốc gia một cách cứng rắn. Những người theo chủ nghĩa xã hội cho rằng tầng lớp vô sản các nước nên hợp tác với nhau để tranh đấu. Vì vậy phe tả chủ trương nên hợp tác với phong trào tranh đấu của các nước khác nghĩa là có sự hợp tác quốc tế.

Các đặc điểm chính của phe cánh hữu

Về truyền thống và Sự ổn định: 

Phe hữu gồm những người nằm ở tầng lớp cao trong xã hội, những người giàu có vì vậy phe hữu chủ trương giữ nguyên các cấu trúc, thể chế truyền thống và việc duy trì trật tự xã hội.

Chủ trương tự do cá nhân và chính phủ ít can thiệp: 

Những nhà tư bản muốn chính phủ để yên cho mình làm giàu, đừng can thiệp vào việc kinh doanh của mình, đừng ra quá nhiều qui định, cấm đoán làm trở ngại cho việc kinh doanh của mình. Các nhà tư bản muốn đánh thuế thấp để lợi tức của mình được nhiều hơn. Họ không muốn chính phủ đánh thuế nặng cho mình rồi dùng tiền đó lo cho người nghèo.  Họ chủ trương tiền đó của họ làm ra thì họ có quyền giữ sao lại đem cho người khác. Trong khi đó phe xã hội thì nói sự giàu có của tư bản là do toàn thể xã hội đóng góp công sức trong đó có cảc công nhân chứ không phải là công sức riêng của nhà tư bản. 

Các nhà tư bản muốn chính quyền nhỏ gọn, như thế chính quyền dùng ít người, cần ít ngân sách để khỏi phải đánh thuế nhiều quá. Chính phủ nên hạn chế chi tiêu công và giảm bớt các quy định đối với doanh nghiệp.

Về trật tự phân cấp: 

Phe hữu thường tin rằng sự phân cấp xã hội là điều tự nhiên hoặc cần thiết.

Về chủ nghĩa dân tộc: 

Nhấn mạnh bản sắc dân tộc, chủ quyền và thường là an ninh quốc gia.

Giải pháp từ khu vực tư nhân:

Phe hữu thiên vào việc dựa vào hoạt động từ thiện do khu vực tư nhân đảm nhiệm thay vì chính phủ bỏ tiền ra để hỗ trợ những cá nhân gặp khó khăn. Chính phủ phải bỏ tiền ra tức là chính phủ cần nhiều tiền, do đó chính phủ bắt dân phải đóng thuế nhiều. Người giàu sẽ bị đánh thuế nhiều hơn.

Tóm tắt những khác biệt chính

Thay đổi: Cánh tả tìm kiếm cải cách; Cánh hữu ưu tiên sự ổn định.

Chính phủ: Cánh tả muốn chính phủ can thiệp nhiều hơn để đảm bảo công bằng; Cánh hữu muốn ít can thiệp hơn để tối đa hóa tự do.

Trọng tâm: Cánh tả ưu tiên bình đẳng giữa các nhóm; Cánh hữu ưu tiên tự do cá nhân và trách nhiệm cá nhân.

Lưu ý: Đây là những đặc điểm chung; nhiều cá nhân và đảng phái có quan điểm kết hợp từ cả hai phía (nhóm ôn hòa).